Askerlik öncesi sağlık muayenesinde en kritik kriterlerden biri boy-kilo dengesi. 2026’da askerlik hizmetine girerken boy ve kilo kontrolü hâlâ temel eleme kriteri. Özellikle “aşırı zayıf” ya da “aşırı kilolu” olan adaylar, vücut kitle endeksine (VKİ) göre değerlendirmeye tabi tutuluyor. Resmî olarak özellikle uzun dönem profesyonel asker ya da askeri öğrenci adayı olmayanlar için “mutlak boy sınırı” konmasa da, birçok birlikte ve muayenede uygulanan fiilî sınırlar var; bu da bazı aşırı kısa boylu ya da kilolu kişilerin elenmesine yol açabiliyor.
Tablolar genellikle şöyle çalışır: Boyun cm cinsinden değeri, olması gereken kilonun alt/üst sınırını belirler. Örneğin, teorik hesaplamalarda 1,90 m boyundaki bir kişi için üst sınır yaklaşık 117 kg olarak kabul edilebilir. Eğer kilon bu sınırın oldukça üzerindeyse — muayenede “ağır kilolu, yük taşıma ve koşullara uyum riskli” şeklinde rapor alınabilir.
Öte yandan aşırı zayıflık da problem. Boy-kilo tablosuna göre olması gereken minimum kilo seviyesinin çok altındaysan, bu da sağlık elverişsizliği nedeni sayılabiliyor. Bazı kurallarda, ideal kilonun 11–20 kg altında kalan adaylar, ek kontrol veya erteleme sürecine girebiliyor.
Bu durumda ne yapılmalı? Öncelikle, gerçek boy ve kilonu bil — tıbbî rapor veya nüfus kaydı değil, muayenede ölçülen değer geçerli. Ardından basit bir vücut kitle indeksi (VKİ) kontrolü yap; kilon / (boy metre cinsinden karesi) formülünü uygula. Çıkan sonuç ideal aralıksa (yaklaşık 18,5–25 VKİ arası), büyük olasılıkla sorun çıkmaz. Ancak VKİ düşük veya çok yüksekse bedelli de olsa “sağlığa elverişli değildir” raporu alabilirsin.
Eğer denk gelmediyse — kilo fazlalığı için kontrollü diyet & egzersiz; zayıflık için yeterli kalori alımı ve yeterli protein-besinle vücut kütlesini artırmak mantıklı. Özellikle uzun dönem yükümlülük düşünülüyorsa, bedenin askeri eğitim/değişik şartlara dayanabilecek hâle gelmesi önemli.
Unutma: Tablo ve sınırlar tam sabit değil — muayene yapan doktor/hastane, yürürlükteki yönetmelik, birlik tipi vs. etkili. Bu yüzden “ideal” boy-kilo denkliğini sağlamış olsan bile, başka sağlık kriterleri (solunum, organ, genel sağlık) kontrol edilebilir. Muhakkak muayene öncesi kendini kontrol et, kısa süreliğiyle olsa da askerlik öncesi fiziksel hazırlık yap.
Sonuç: Boy-kilo tablosu bugün hâlâ geçerli — ama “sadece rakamlara bakma”. Vücut kitle indeksi, fiziksel dayanıklılık ve genel sağlık birlikte değerlendirilir. Bedelli ya da normal farketmez: askere gitmeden önce fiziksel ölçülerini ve kondisyonunu gerçekçi değerlendir, gerekiyorsa hazırlık yap.