Askere gitmeden önce çalışanların en çok takıldığı konular; “İşim ne olacak, kıdem tazminatı alabilir miyim, ihbar süresi vermek zorunda mıyım?” soruları. 2026 itibarıyla geçerli mevzuata göre askerlik, iş sözleşmesini bitirmek için geçerli bir sebep ve doğru adımları izlersen hem kıdem tazminatı hakkını koruyup hem de ileride işsizlik maaşı ve işe dönüş gibi hakları kullanma imkânın var.
Önce kıdem tazminatından başlayalım. Zorunlu askerlik veya bedelli askerlik nedeniyle işten ayrılan işçi, aynı işyerinde en az bir yıl çalışmışsa kıdem tazminatına hak kazanıyor. Burada kritik nokta, fesih sebebinin gerçekten askerlik olması ve bunun yazılı olarak, mümkünse sevk belgesi (sülüs) eklenerek işverene bildirilmesi. İş sözleşmesini askere gitmek için sen feshediyorsun ama bu, “normal istifa” sayılmıyor; özel bir fesih sebebi olarak değerlendirildiği için kıdem tazminatı ödeniyor.
İhbar tazminatı tarafında tablo farklı. Askerlik nedeniyle işten ayrıldığında işveren senden ihbar süresi talep edemiyor, sen de işverenden ihbar tazminatı isteyemiyorsun. Yani “askere gidiyorum” diyerek işten ayrıldığında, kanun bu durumu ihbar tazminatı gerektiren bir fesih türü olarak görmüyor. Bu hem zorunlu askerlik hem de bedelli askerlik için geçerli; ihbar sadece “normal” fesihlerde gündeme geliyor, askerlik buna istisna.
Burada ikinci önemli tercih noktası şu: İş sözleşmesini tamamen feshedip kıdem tazminatını hemen almak mı istiyorsun, yoksa askerlik süresince ücretsiz izne ayrılıp sözleşmeyi askıda mı tutmak istiyorsun? Mevzuat ve içtihatlar, bedelli askerlikte işçiye seçim hakkı tanıyor. İş sözleşmesi askıya alınırsa kıdem tazminatı doğmuyor ama askerlik bitince aynı işyerine geri dönme imkânı korunuyor. Feshedersen, kıdem tazminatını alırsın ama iş ilişkisi tamamen sona erer; dönüşte işe alma zorunluluğu ayrı kurallara tabi olur.
Askere gitmeden önce yapılması gereken yol haritası kabaca şöyle özetlenebilir: Önce sevk tarihini netleştir, ardından işverene yazılı fesih bildirimi yap ve bu bildirime sevk belgeni ekle. Fesih gerekçesini açıkça “askerlik” olarak yaz. İşveren, en az bir yıl çalışmışsan sana kıdem tazminatını, varsa kullanmadığın yıllık izin ücretlerini ve diğer işçilik alacaklarını ödemek zorunda. İhbar süresi vermek zorunda değilsin, senden ihbar tazminatı kesilmesi de hukuken doğru değil.
Askerlik dönüşü için de tabloyu bilmek önemli. Zorunlu askerlikten dönen işçi, askerlik görevinin bittiği tarihten itibaren iki ay içinde eski işyerine başvurursa, işverenin onu eski işine veya benzer bir pozisyona alma yükümlülüğü var; aksi halde üç aylık ücret tutarında tazminat sorunu doğabiliyor. Bu koruma, özellikle askerlik öncesi fesih yapıp tazminatını almış ama dönüşte aynı işyeriyle çalışmak isteyen çalışanlar için kritik.
Sonuç olarak, askerlik öncesi iş ilişkini yönetirken üç şeyi netleştirmen gerekiyor: Birincisi, kıdem tazminatı için bir yılı doldurup doldurmadığın; ikincisi, sözleşmeyi feshedip tazminatını hemen mi almak yoksa ücretsiz izin/askı yoluyla ilişkiyi sürdürmek mi istediğin; üçüncüsü de askerlik dönüşünde aynı işe dönmeyi planlayıp planlamadığın. Bu çerçevede, fesih bildirimini yazılı ve belgeli yapar, çıkış kodunun “askerlik” olarak girilmesini sağlarsan hem kıdem tazminatı hem de ileride işsizlik maaşı ve işe dönüş hakların açısından zemini sağlam kurmuş olursun. Detaylı ve karmaşık durumlarda (kısa süreli çalışma, zincir sözleşmeler, farklı işyerleri vb.) bir iş hukuku avukatından görüş almak da akıllıca olacaktır.
